- Kullanım kolaylığı ve ucuz oluşu nedeni ile deterjanların canlılar üzerindeki zararlı etkilerini görmemezliğe gelinebilir mi ?
- Sorunların farkında olmamamız, sorunların olmadığı anlamına mı geliyor ?
- Bir yandan temizler iken diğer yandan kirletmek ne derecede doğru ?
- Yüzeysel ve Şebeke sularında kaç mg./lt. deterjan olduğunu biliyor muyuz ?
- Deterjanların deriye temasıyla derinin yağını aldığını ve kurumasıyla, çatlamasına ve hassas kişilerde dermatitlerin oluşumuna neden olduğunu biliyor musunuz ?
- Giysilerden ve bulaşıklardan deterjanların uzaklaştırılması için ne kadar su kullanmamız gerektiğini biliyormusunuz ?
- İyi durulanmamış çamaşırların ciltle allerjik reaksiyonlara, tahrişe ve dermatitlere neden olduğunu biliyormusunuz ?
- Deterjanların toksik etkilerinden haberiniz var mı ?
- Çeşitli evlerden, lokanta ve yemekhanelerden alınan deterjanla yıkanmış ve kullanılmaya hazır olan yemek kaplarında 0,199 - 0,663 mg./lt. deterjan saptandığını biliyor musunuz ?
- Ya yine aynı çalışmada % 1`lik deterjanlı su ile yıkanan yemek kaplarından deterjanı uzaklaştırabilmek için, kabın cinsine göre 4-8 lt. su kullanmak gerektiğini ?
- Deterjanla yıkanmış, iyi durulanmamış veya silinmemiş yemek kaplarından günde 75 mg. deterjan alındığını, bebeklerde bunun 250 mg.`a çıktığını ve gene günde 35 mg.`ın üstündeki dozların hayvanlarda iltihabı ve atrofik değişiklikler yaptığını biliyor musunuz ?
- Günlük hayatta çok fazla miktarda kullanılan Nikotin asetatlı, deterjanların kanserojen etkisinin olabileceğini ? Ağız yolu ile 2,5 ml./kg. deterjan verilen tavşanlarda mide mukozasında petesial ülserasyon meydana geldiğini ?
|
Yukarıda sorularla belirtilmeye çalışılan zararları, hayvan tecrübeleri ile kanıtlanmış fakat insanlar için bazı noktalarda kesin bulgular saptanmamış olan deterjan üretim ve tüketimi için bazı ciddi önlemlerin alınmasının zamanı gelmiş ve hatta geçmiştir.
Dermatitlere neden olmakla birlikte kişilerde sağlık yönünden iki tür sorun ortaya çıkıyor. Bunlardan birincisi ekzema tarzındaki dermatitlerin zamanla mikropların üremesi için iyi bir ortam oluşturması sonucu görülen çeşitli infeksiyonlar, mantar hastalıkları ve lenf yolu hastalıkları; ikincisi ise bilhassa deterjanlara bağlı olarak oluşan dermatitlerle birlikte kişide görülen ruhsal bozukluklardır.
Ancak burada üzerinde durulması gereken nokta deterjan imalatında zararlı etkileri laboratuvarlarla kanıtlanmış olmasına rağmen hala biyolojik parçalanmaya dayanıklı ve pekçok ülkede yasaklanmış petrol türevlerinin ile % 45 polifosfatlar kullanılmasıdır.
Ülkemiz koşullarında bugün için deterjan üretim ve tüketiminin kısıtlanma imkanı yoktur. Ya eskiye dönülerek sabun kullanmak gerekiyor veya Linear alkoller kullanılarak yumuşak deterjan elde etmek gerekiyor (Hindistan cevizi yağından Lauril alkol gibi).
Ancak;
- Yüzey aktif maddelerinin biyolojik parçalanma olanağı olanlar sırasında seçilmesi,
- Katkı maddesi olarak kullanılan fosfatların oranının minimuma indirilmesi,
- Atık suların kesinlikle arıtma tesislerinden geçirilmesi,
- İçme ve kullanma sularının periodik kontrollerinin yapılmasının sağlanması,
- Ülke gerçeklerine göre sağlık zararlarının önlenmesini amaçlayan standartların hazırlanması,
- Bu konuda yapılacak araştırmalara olanak hazırlanması,
- Halkın deterjanlardan gelebilecek zararlara ve korunma yöntemlerine göre eğitilmesi halinde bir süre daha deterjanlardan gelebilecek sağlık zararlarından korunulabilinecektir.
| KAYNAK |
: |
Deterjanların Çevre Sularına ve İnsan Sağlığına Etkileri Paneli |
| DÜZENLEYEN |
: |
Türkiye Tabiatını Koruma Derneği |
| YER |
: |
İstanbul Ticaret Odası |
| TARİH |
: |
17 Nisan 1986 |
|
KONUŞMACILAR
|
|
Prof.Dr. Övat GÜRAY İ.Ü.Tıp Fak. Öğretim Üyesi |
Doç.Dr.A.Nursen İPEKOĞLU İ.T.Ü. Kimya - Metalurji Fak. Öğretim Üyesi |
|